Układ moczowo - płciowy
Układ moczowo-płciowy
Powstaje z mezodermy pośredniej w ok. 3 tyg. W procesie fałdowania dochodzi do oddzielenia się mezodermy pośredniej, która po każdej stronie pierwotnie parzystego pnia aortya podłużny fałd - grzebień moczowo-płciowy. Jego część, zwana
- grzebieniem nerkotwórczym (sznurem nerkotwórczym) a układ moczowy,
- grzebienie płciowe (sznury płciowe) a układ płciowy.
W okolicy szyjnej mezo pośrednia jest podzielona na nefrotomy.Układ moczowyNerkaW czasie rozwoju nerki, zawiązki:
- przednercze - 4 tyd.; w nefrotomach a pęcherzykia w kanalikia przewód przednercza ten kieruje się w okolice ogonową. Kanałów jest 7-10. Ostatecznie zanika w całości,
- śródnercze - (pranercze, ciało Wolffa), zaczyna różnicować się na początku 5 tyg. Z nefrotomów położonych ogonowo względem przednercza. Nefrotomalne pęcherzyki śródnercza rosną szybko, wydłużają się i tworzą esowatego kształtu kanaliki, do kanalika dochodzą naczyniaa kłębuszek (ciało nerkowe, ciałko śródnercza). Przeciwległy biegun esowatego kanalika śródnercza otwiera się do podłużnego przewodu zbiorczego (przewód śródnercza, Wolffa). W ok. 8 tyg. Zaczyna się zanik śródnercza. Z ok. 40 kanalików pozostaje ostatecznie tylko przewód śródnercza i kilka kanalików.
- Pleć męska: pozostałe kanaliki śródenercza a przewodziki odprowadzające jądra, przewód śródenercza a przewód najądrza i wytryskowy,
- Płeć żeńska: część śródnercza zanika a narządy szczątkowe.
- nerka ostateczna (metanephors, zanercze, ponercze); powstaje z zawiązków mezodermalnych:
- pączka moczowodowego (uchyłka nerki ostatecznej), jest uwypukleniem grzebitetowym, w odpowiedzi na indukcyjne działanie pączka mezo nerkotwórcza wytwarza nad pączkiem czapeczkę, z pączka a moczowód, miedniczka nerkowa, kielichy nerkowe większe i mniejsze, przewody brodawkowe oraz kanaliki zbiorcze. Część komm. Czapeczki oddziela się i formuje po każdej stronie kanalika mały pęcherzyk nerki ostatecznej (sferoid); daje ona początek nefronowi. Odc. dystalny łączy się z kanalikiem zbiorczym końcowym rozgałęzieniem pączka moczowodowego (8 tyd.).
- Mezodermy nerki ostatecznej (blastema nerki ostatecznej).
Stadia rozwoju nerki, stadium
- pęcherzyka (sferoidu),
- kanalika S,
- różnicowania się włosowatej pętli naczyniowej ciałka nerkowego,
- dojrzewania.
13-15 tyd. Powstaje ok. 20% nefronów (nerka zaczyna wydzielać mocz),
20-38 tyd. Podwojenie liczb nefronów.
Liczba nefronów nie zwiększa się po urodzeniu, a wzrost nerki (do 12 r.ż.) związany jest ze zwiększeniem objętości ciała nerkowego i kanalików.
W czasie zstępowania nerki dochodzi także do obrotu nerki o ok. 90 st.
Pęcherz moczowy i cewka moczowa
Końcowy odc. Jelita tylnego - stek - między 4 a 7 tygodniem podzielony zostaje:
- przegrodą moczowo-odbytniczą na:
- grzbietowy kanał odbytniczo-odbytniczy,
- brzuszną zatokę moczow-płciową; można ją podzielic na nast. Części:
- głowową (pęcherzowo-cewkowa) a Pęcherz moczowy
- ogonową - powyżej ujścia przewodów śródnercza (płciowa, prąciowa),
- środkową (miedniczą).
Pęcherz moczowy
Początkowo łączy się z omocznią, powstaje moczownik (więzadło pępkowe pośrodkowe)łączy szczyt pęcherza z pępkiem. Moczowody jaki i przewody przyśródnerczowe powstają z mezodermy i dlatego początkowo trójkąt pęcherza pokrywa nabłonek mezodermalny, jednak później jest on wyparty przez nabł. Endodermalny. Pozostałe warstwy ściany pęcherza moczowego powstają z mezenchymy trzewnej. Cewka moczowaU płci meskiej górna część odcinka sterczowego cewki moczowej powstaje z kanału pęcherzowo-cewkowego. Dalszy odc. Cz. Sterczowej oraz cz. Błoniasta cewki moczowej powstają z cz. Miednicznej zatoki moczowo-płciowej. Cz. Gąbczasta powstaje z cz. Płciowej zatoki moczowo-płciowej. Nabłonek najbardziej obwodowej cz. Cewki moczowej powstaje z płytki gruczołowej. (litej tkanki ektodermalnej). Z obwodowej cz. Przewodu śródnercza a drogi wyprowadzające nasienie - przewód najądrza, nasieniowód i przewód wytryskowy.
U płci żeńskiej; kanał pecherzowo-cewkowy a pęcherz moczowy oraz dln. Cz. Cewki moczowej, przewód śródnercza zanika, z jego szczątków a nadjajnik, przyjajnik, przewód podłużny jajnika. Układ płciowyPłeć chromosomalna i genetyczna - od zapłodnienia.
Płeć gonadalna - po 6 tyg.
Płeć fenotypowa - wraz z odróżnieniem się narządów.
Płeć przyswojona - płeć ustalona podczas porodu.
Gonady powstają z:
- mezotelialnego nabłonka pochodzenia mezodermalnego pokrywającego tylną ścianę jamy brzusznej ciała,
- z komm. Mezenchymalnych leżących tuż pod tym nabłonkiem,
- z pierwotnych komm. Płciowych.
W 4 tyg. Nabłonek mezotelialny pogrubia się a grzebień płciowy (gonadalny). Leżą one po obu stronach zarodka, wytwarzają się z nich palczaste wypustki łączności z nabłonkiem pokrywającym.
U zarodków XX:
- cz. Korowa a jajnik, cz. Rdzenna zanika,
U zarodków XY:
- cz. Korowa a zanika, cz. Rdzenna a w jądro.
Na krótkim ramieniu chromosomu Y jest gen SRY kodujący białko, które wytwarzane jest przez komm.Sertolego.
W zarodku ludzkim pierwotne komm. Płciowe powstają ok. 21 dnia z endodermy pęcherzyka żółtkowego, ale najprawdopodobniej pośrednio wywodzą się z epiblastu. Są one owalne, z dobrze widocznymi centroliami, rozwiniętym AG oraz bogate w ziarnistości glikogenu i tłuszczu. Wędrują w kierunku grzebieni płciowych.Rozwój gonady męskiejW 7 tyg. Zaczyna różnicować sę w jądro. Sznury płciowe rozstają się i a rete testis. Sznury płciowe zostają oddzielone od nabłonka przez wytwarzająca się osłonkę białawą i odtąd nazywają się sznurami krętymi. Z komm. Meznechymalnych, oddzielających poszczególne kanaliki powstają w 8 tyg. Komm. Śródmiąższowe jądra (komm. Leydiga). Nabłonek kanalików nasiennych:
- komm. Sertolego,
- spermatogonii (z komm. Prapłciowych).
Rozwój gonady żeńskiejPoczątek rozwoju jajnika - 10 tyd. Również tworzy się sieć jajnika, która potem zanika. Nabłonek mezotelialny pokrywający gonadę a wtórne sznury płciowe, korowe. Do nich wnikają gonocyty. Ok. 16 tyg. Rozpadają się i tworzą skupienia zwane pęcherzykami pierwotnymi. Zawierają w środku oogonię, pojedynczą warstwę komm. Pecherzykowych. Oogonie dzielą się intensywnie, mitotycznie. W jajnikach ok. 2 mln komm. Jajowych.
Rozwój narządów płciowych wewnętrznych
Przewód przyśródnerczowy (Mullera)
Powstaje jako podłużne wpuklenie mezodermalnego nabłonka jamy ciała w boczna ścianę śródnercza. Odc. Głowowy ma otwarte połączenie z jamą ciała, a odc. Ogonowy przebiega równolegle i na zew. Przewodu śródnercza i wnikając do steku łączy się z analogicznym przewodem pochwowym po drugiej stronie.
Dzieli się na części:
- jajowód
- cz. Głowową (pion),
- cz. Środkową (poziom),
- Kanał maciczno-pochwowy (powstaje z niego macica i pochwa)
- cz. Ogonową (pion).
U płci męskiej:
- przewody śródnercza podlegając różnicowaniu,
- przewody przyśródnerczowe - zanikają. Ok. 11 tyg. Oba zanikają, a jedyne pozostałości to:
- przyczepek jądra,
- łagiewka sterczowa (analog macicy).
Kanaliki śródnercza (zanikającej cz. Głowowej - przyczepek jadra)-
- przewody wyprowadzające jądra,
- Te które nie połączyły się z siecią jądra i utraciły połączenie z przewodem śródjądrza
- przyjądrze,
- przewodziki zbaczające.
Przewód śródnecza -
- przewód najądrza.
- nasieniowód,
- pęcherzyki nasienne,
- przewód wytryskowy - otwierają się na tylnej ścianie zatoki moczowo-płciowej - wzgórek nasienny)
U płci żeńskiej - odwrotnie.Gruczoł krokowyPowstaje w 3 miesiącu w wyniku rozrostu nabłonka endodermalnego tylne ściany zatoki moczowo-płciowej. Endoderma a nabłonek gruczołowy, mezenchyma a mm. Gładkie zrąb łącznotkankowy.
Gruczoły opuszkowo-cewkowe(gr. Cowpera) powstają z endodermy i części błoniastej cewki moczowej.
Wraz z połączeniem się kanałów przyśródnerczowych -
- więzadła szerokie oraz
- zatoka maciczno-odbytnicza (Douglasa) i
- zatoka maciczno pęcherzowa.
Pochwa
Nabłonek pochodzi z endodermy zatoki moczowo-płciowej, el. Mięśniowe z otaczającej mezenchymy. Zakończony ślepo koniec ogonowy kanału maciczno-pochwowego dochodzi do tylnej ściany zatoki moczowo-płciowej a guzek Mullera, z którego boków uchodzą przewody śródnercza. Ok. 11 tyg. Następuje udrożnienie płytki pochwowej i powstaje światło pochwy.Gruczoły cewkowe i przycewkowe (Skanego)Powstają z uwypukleń nabłonka cewki moczowej do podścielającej mezenchymy. Przedsionkowe z nabłonka zatoki moczowo-płciowej.
Rozwój narządów płciowych zewnętrznych
Proces różnicowania zaczyna się ok. 12 tyg. Wspólne zawiązki:
- nieparzysty guzek płciowy,
- parzyste fałdy moczowo-płciowe,
- wyniosłości płciowe.
Ok. 3 tyg. Komm. Mezenchymalne pochodzące ze smugi pierwotnej skupiają się w pobliżu błony stekowej a fałdy stekowe. Tworzą one wyniosłość stekową. W 6 tyg. Przegroda moczowo-płciowadzieli się na cz. Odbytową i cz. Moczowo-płciową (po jej peknięciua odbyt i ujście moczowo-płciowe). Na zewnątrz fałdów moczowo-płciowych powstają nastepnie parzyste wzniesienia - wyniosłości płciowe (wały).Narządy płciowe zew. MęskiePoczątkowo kanał cewki nie dochodziło szczytu prącia i brak jest ujścia zew. Powstanie ono dopiero wtedy, kiedy ektoderma utworzy lity sznur komórkowy. W 12 tyg. Ektoderma rozrasta się dookoła żołędzia i powstanie z niej napletek. Ciała jamiste i gąbczaste z mezenchymy prącia.Narządy płciowe zew. ŻeńskieRozwój kanału pachwinowego i zstępowanie jąder
Powstaje w ścianie przedniej jamy brzusznej na drodze, jaka przebywa jądro schodzą do moszny. U obu płci. Więzadło jądrowe a jądrowód, przyczepia się on do dln. Bieguna jądra i przebiegając w brzuchu ;-) wnika wyniosłości wargowo-mosznowych. Nieco później powstaje wyrostek pochwowy. W m-cu przejścia powrózka pochwowego przez
- powięź poprzeczną a pierścień pachwinowy głęboki,
- rozcięgno skośne zew. a ppp.
Zaczyna się ok. 12 tyg. I trwa do końca okresu płodowego.
Ok. 28 tyg. Jądro wchodzi do pierścienia głębokiego kanału pachwinowego przez 2-3 dni wędruje przez kanał, a około 32 tygodnia wnika do moszny. Ponad 97% noworodków urodzonych o czasie ma oba jądra w mosznie. U części proces zstępowania kończy się w ciągu następnych 3 miesięcy. Zstępują też jajniki. Więzadło obłe przechodzi przez kanał pachwinowy i przyczepia się do warg sromowych większych. Wyrostek pochwowy zamyka się i zanika a jeżeli utworzy narząd resztkowy, to mamy kanał Nucka.
Ostatnia aktualizacja:
08/17/2008 18:23
|
dodaj do ulubionych
