Postacie

- Bezobjawowy bakteriomocz

- Bezobjawowe zakażenie układu moczowego

- Zapalenie cewki moczowej

- Zapalenie pęcherza moczowego: bakteryjne, krwotoczne wirusowe, cystitis cystica

- Odmiedniczkowe zapalenie nerek

- Posocznica - urosepsis

- Wstrząs septyczny

- Przewlekłe odmiedniczkowe zapalenie nerek: nefropatia refluksowa, zaporowa, samoistna

BAKTERIURIA BEZOBJAWOWA
Asymptomatic bacteriuria
Bakteriuria bezobjawowa (BB) definiuje się jako obecność 10^5 lub więcej w ml moczu bakterii tego samego gatunku w dwóch posiewach próbek moczu przy braku jakichkolwiek objawów ze strony układu moczowego u pacjenta. Wykrywa się ja zwykle w czasie badań epidemiologicznych ukierunkowanych na wykrywanie tego zakażenia lub w przypadkach, w których badanie mikiobiologiczne moczu wykonane jest w następstwie zmian stwierdzonych w rutynowym badaniu ogólnym moczu. Bezobjawowej bakteriurii mogą nie towarzyszyć żadne uchwytne zmiany w układzie moczowym. W licznych jednak przypadkach jej przyczyną jest przebiegające w danym okresie bezobjawowo przewlekle odmiedniczkowe zapa­lenie nerek lub zakażenie nałożone na inną przewlekłą nefropatię. Bakteriuria bezobjawowa, zwłaszcza u ludzi młodych i w średnim wieku, występuje znacznie częściej u kobiet niż u mężczyzn.
Bakteriuria bezobjawowa niepowiklana. Przebieg BB u pacjentów, u których nie współistnieją zaburzenia w odpływie moczu, jest zwykle łagodny. W czasie rocznej obserwacji w 40-50% przypadków spotyka się samoistne, bez żadnego leczenia, ustępowanie zakażenia. U 20-30% pacjentów z utrzymującą się bak­teriurią rozwija się zakażenie objawowe w ciągu 1 roku. Wieloletnie obserwacje pacjentów z utrzymującą się BB przy prawidłowym odpływie moczu i bez nadciśnienia tętniczego wskazują, ze nie ma ryzyka rozwinięcia się u tych osób niewydolności nerek lub też jest ono tylko znikome.
Bakteriuria bezobjawowa powikłana. Przy współistniejącym upośledzeniu drożności dróg moczowych zwykle nie dochodzi do samoistnego ustąpienia bakteriurii; ma ona charakter stały lub cechuje się nawrotami, nawet przy stosowaniu ukierunkowanego leczenia przeciwbakteryjnego. U chorych tych często rozwija się ostre odmiedniczkowe zapalenie nerek, a niekiedy zakażenie staje się punktem wyjścia posocznicy urogennej. Może także dojść do przewlekłego odmiedniczkowego zapalenia nerek i do przewlekłej ich niewydolności. Wydaje się również, ze u chorych z nadciśnieniem tętniczym, zwłaszcza ciężkim, długo utrzymująca się BB może powodować uszkodzenie nerek.
Bakteriuria bezobjawowa wywołana Proteus mirabilis prowadzi do powstawania kamieni zapalnych składających się z fosforanów wapniowo-magnezowo-amonowych zwłaszcza jeśli istnieje poszerzenie układu moczowego i niski przepływ moczu. Bakteriuria u pacjentów z kamieniami metabolicznymi może powodować powiększanie się tych konkrementów. Upośledzone opróżnianie pęcherzowe oraz uchyłki pęcherza stwarzają także dogodne warunki do powstawania kamieni. Bakteriuria bezobjawowa pacjentów z cukrzycą i nefropatią cewkowo - śródmiąższową po niesteroidowych lekach przeciwzapalnych może, zdaniem niektórych autorów, prowadzić do zakażenia objawowego nerek i dalszego uszkodzenia tkanki nerkowej. U pacjentów z bakteriurią bezobjawową leczonych immunosupresyjnie rozwinięcie się zakażenia nerek stanowi duże ryzyko wystąpienia bakteriemii.
Bakteriuria bezobjawowa w ciąży. Stwierdzono, ze u 30% kobiet z BB we wczesnej ciąży rozwija się ostre odmiedniczkowe zapalenie nerek w II lub III trymestrze ciąży. Dla porównania należy podać, ze ostre odmiedniczkowe zapale­nie nerek występuje tylko u 1% kobiet, jeśli wcześniej nie stwierdzono u nich bakteriurii. Ponadto bakteriuria bezobjawowa u kobiet w ciąży stwarza ryzyko przedwczesnego porodu oraz niskiej masy urodzeniowej płodu.

ZAPALENIE CEWKI MOCZOWEJ
Zapalenie cewki moczowej jest stanem chorobowym często spotykanym, zwłaszcza u kobiet. Przebieg i następstwa tego zapalenia są inne u kobiet aniżeli u mężczyzn.
Zapalenie cewki moczowej u kobiet. U 30% pacjentek z objawami dyzurycznymi zwykłym badaniem bakteriologicznym nie stwierdza się bakterii w moczu. Stan ten określa się często mianem ostrego zespołu cewki moczowej (ang. acute urethral syndrome) i jest on wyrazem jej zapalenia. U okolo 1/2 pacjentek stwierdza się leukocyturię. Zespół rozwijać się może bez uchwytnych przyczyn, często jednak objawy pojawiają się w kilka do kilkunastu godzin po stosunku płciowym.
Przyjmuje się, ze zapalenie cewki moczowej wywołane jest przez drobnoustroje, które nie są wykrywane w rutynowych badaniach mikrobiologicznych. Są to najczęściej chlamydie (Chlamydia trachomatis) i mikoplazmy {Ureaplasma urealyticum). Niektórzy autorzy uważają, ze nierzadko przyczyna ostrego zapalenia cewki u kobiet są infekcje wywołane przez beztlenowce (Lactobacillus species). Trzeba jednak dodać, ze w części przypadków najbardziej wszechstronne badania mikrobiologiczne (łącznie z badaniami na grzyby i wirusy) nie pozwalają wykazać jakichkolwiek drobnoustrojów w moczu kobiet z zespołem cewkowym.
Rokowanie w ostrym zapaleniu cewki moczowej u kobiet jest zazwyczaj dobre mimo częstej skłonności do nawrotów, zwłaszcza w okresie współżycia seksualnego. Odpowiednie postępowanie zapobiegawcze i terapeutyczne likwiduje występowanie objawow.
Zapalenie cewki moczowej u mężczyzn. Charakteryzuje się ono bólami w cewce moczowej i trudnościami przy oddawaniu moczu oraz obecnością jasnej, mlecznej lub żółtawej wydaliny w ujściu cewki. Dawniej uważano, ze przyczyna tego stanu jest zakażenie dwoinkami rzeżączki. Obecnie wiadomo, ze prócz infekcji gonokokowej coraz częściej obserwuje się przypadki wywołane tymi samymi drobnoustrojami, które są przyczyna zespołu cewki moczowej u kobiet. W około 20% przypadków ostrego zapalenia cewki moczowej u mężczyzn rozwija się ostre zapalenie gruczołu krokowego, a w ok. 3% zapalenie najądrza. Rokowanie jest dobre, zwłaszcza gdy odpowiednie leczenie wszczęte jest przed pojawieniem się powikłań.
Zapalenie pęcherza moczowego jest stanem chorobowym, w którym zmiany zapalne obejmują błonę śluzową, a niekiedy również głębsze warstwy ściany pęcherza. Około 2/3 przypadków spowodowane jest zakażeniem bakteryjnym, co potwierdza znamienna bakteriuria. Pozostałe przypadki wywołane są przez czynniki toksyczne lub alergiczne.
Zapalenie pęcherza może mieć przebieg ostry lub przewlekły. Postać przewlekła jest zwykle następstwem powtarzających się ostrych incydentów zapalnych. Ostre zapalenie spotyka się częściej u kobiet aniżeli u mężczyzn, przy czym ostry incydent zapalny występuje często po stosunku płciowym.
Anatomia patologiczna. W ostrym zapaleniu błona śluzowa pęcherza jest obrzękła i przekrwiona, niekiedy pokryta wydzieliną ropną. Mikroskopowo stwierdza się w ścianie pęcherza nacieki leukocytowe sięgające do mięśniówki pęcherza. W stanach przewlekłych natomiast błona śluzowa jest blada i zanikowa, a cala ściana pęcherza może ulec zwłóknieniu.
Obraz kliniczny. W ostrym zapaleniu objawy pojawiają się zwykle w kilka do
kilkudziesięciu godzin po zakażeniu pęcherza. Wśród objawów dominują bóle
okolicy łonowej oraz objawy dyzuryczne. Temperatura ciała nie przekracza 38°C.
>Przedmiotowo stwierdza się tkliwość lub bolesność przy obmacywaniu okolicy pęcherza moczowego. W moczu pojawia się niewielka ilość białka, ponadto obserwuje się ropomocz, a nierzadko także krwiomocz.
Przebieg przewlekłego zapalenia może być bezobjawowy. W innych przypadkach mogą występować objawy dyzuryczne oraz pojawia się częste oddawanie moczu. Mogą też występować objawy zaostrzenia dające obraz podobny do zapalenia ostrego. Badanie przedmiotowe nie wnosi istotnych danych, natomiast badaniem moczu stwierdza się zwykle ropomocz.
Rokowanie. W zapaleniu ostrym jest dobre, przy właściwym leczeniu bowiem objawy ustępują w ciągu paru dni. Obserwuje się jednak skłonność do nawrotów ostrych incydentów zapalnych.
W przewlekłym zapaleniu rokowanie zależy od stopnia zaawansowania zmian morfologicznych. Przy niewielkim ich nasileniu rokowanie jest dobre i przy odpowiednim leczeniu dojść może do cofnięcia się tych zmian. Zwykle jednak zmiany organiczne są tak nasilone, ze pozostają mimo leczenia.
Zapalenie gruczołu krokowego. Zapalenie gruczołu krokowego jest najczęściej następstwem zakażenia gruczołu pałeczkami Gram-ujemnymi (E. coli, Klebsiella, Enterobacter, Pseudomonas, Proteus) lub enterokokami. Niekiedy infekcja wywołana jest przez chlamydie (Chlamydia trachomatis) lub inne drobnoustroje nie wykrywane zwykłymi badaniami mikrobiologicznymi. Choroba może występować w postaci ostrej lub przewlekłej.
Obraz kliniczny. Objawami ostrego zapalenia gruczołu krokowego są silne, a niekiedy bardzo silne, bole krocza i okolicy krzyżowej. Towarzyszyć im może gorączka. W postaci przewlekłej występują pobolewania i uczucie napięcia krocza oraz trudności w oddawaniu moczu. Niekiedy z ujścia cewki wydobywa się jasna lub mętna wydalina. Stosunek płciowy może nasilić lub zmniejszyć dolegliwości. Badaniem przezodbytniczym stwierdza się powiększenie i żywą bolesność gruczołu krokowego. Masaż gruczołu krokowego z ostrym bakteryjnym zapaleniem może prowadzić do bakteriurii i lepiej go unikać.
Rokowanie. W zapaleniu ostrym przy wczesnym zastosowaniu leków przeciwbakteryjnych rokowanie jest dobre. W zapaleniu przewlekłym efektywność leczenia jest gorsza; często konieczne jest specjalistyczne leczenie urologiczne.

Ostatnia aktualizacja: 08/17/2008 18:31